Stjúptengsl - Gestabók

Vefsíðan hefur fengið mörg þúsund heimsóknir síðan hún var opnuð 18. maí 2004. Duglegir og ráðagóðir lesendur hafa sent inn reynslusögur og ráð sem ber að þakka sérstaklega. Ritstjóra hefur einnig borist töluvert af persónulegum bréfum þar sem óskað er eftir leiðbeiningum og skoðunum hans á ýmsum málum. Til að koma á móts við þær óskir er ætlunin að reyna að birta bréf frá lesendum eftir því sem við verður komið.

Netfangið er stjuptengsl@stjuptengsl.is . - Hvorki netföng né nöfn verða birt á vefnum og er fyllsta trúnaði heitið.

Þeir sem óska eftir persónulegum viðtölum eða upplýsingum um námskeið geta haft samband í síma 6929101 eða fyrrgreint netfang

Ég er í svona ekta íslenskri stjúpfjölskyldu. Ég á eina stjúpdóttur og þrjú börn af fyrra hjónabandi. Það gegnur vel hjá okkur hér heima en ég er þó að velta einu fyrir mér varðandi gjafamálin. Ég og minn fyrrverandi eiginmaður og faðir barnna minna höfum gefið þeim saman jóla- og afmælisgjafir. Reyndar byrjuðum við á því í fyrra þar sem sárin eftir skilnaðinn voru farin að gróa... en börnin ljómuðu yfir að fá gjafir frá okkur saman.

Það sama hefur verið hjá manninum mínum og hans fyrrverandi þau hafa frá skilnaði gefið gjafir saman. Síðan gef ég dóttur hans gjöf frá mér og börnunum og hann mínum frá þeim feðginunum.

Nú hefur komið upp sú umræða hjá fyrrverandi maka hans að það sé ekki sniðugt að gera þetta saman og það mæli allt með því að gefa í sitthvoru lagi svona gjafir.

Er einhversstaðar eitthvað sem mælir sérstaklega með eða á móti í svona máli ???

Þú getur lesið á síðunni grein sem er undir “reynslusögur" og heitir "Gjafir eru vel þegnar” þar er að finna vangaveltur um þetta mál. Þú segir að börnin hafi ljómað af hamingju yfir því að fá saman gjafir frá ykkur – er það ekki bara besta svarið? Ég myndi í þínum sporum ekki láta það hafa árhrif á hvað þú og þinn fyrrverandi gerið, hvað fyrrverandi eiginkona mannsins þíns er að pæla og halda mínu striki. Þið eru jú áfram foreldrar þessar barna og það breytist ekki. Af hverju ættuð þið að hætta því? Mér finnst þetta fyrirkomulag hjá ykkur alveg til fyrirmyndar og ekki síst mikilvægan lið í því að börnin finni samstöðu ykkar sem foreldra þó svo að þið séuð ekki lengur hjón.

Tveir mánuður eru síðan ég skildi við eiginkonu mína til 9 ára. Við erum með sameiginlega forsjá barnanna sem eru 8 og 9 ára. Við skilnaðinn samþykkti ég að hún fengi íbúðina en borgaði mér út minn hluta. Ég bý sem stendur hjá systur minni og er að leita mér að íbúð. Spurningin er hvar? Ég vil auðvitað að krakkarnir eigi greiðan aðgang að mér áfram og get ég ekki hugsað mér að missa þau en hinsvegar þá langar mig líka til að stokka allt algerlega upp og flytjast út á land og hefja nýtt líf. Þessi skilnaður var mér erfiður. Hvað á ég að gera?

Skilnaður er erfiður fyrir flesta og tekur á alla aðila, bæði börn og fullorðna. Sorgin er fylgifiskur hans hvort heldur sem viðkomandi hafi óskað eftir honum sjálfur eða ekki. Einstaklingur sem stendur í skilnaðir er ekki eingöngu að kveðja fyrrverandi maka, líka drauma sína og það sem kunnuglegt er. Fyrstu mánuðina eftir skilnað er fólk því oft í miklu ójafnvægi og bregst mismunandi við. Ég get skilið það í sjálfu sér að þig langi til stökkva út á land, gleyma og hefja “nýtt líf” eins og þú orðar en ekki er hægt að komast hjá sorginni með því að flýja aðstæður. Fyrir flesta tekur það frá nokkrum mánuðum og upp í tvö til þrjú ár að ná áttum á ný. Gefðu þér tíma til að til að syrgja, takast á við sorgina, reiðina, vonbrigðin og framtíðina.

Börn upplifa skilnað foreldra sinna sem áfall og missir. Flest óska þess að foreldrar þeirra séu áfram saman þó svo að til eru dæmi um hið gagnstæða. Mikilvægt er því að geta dregið úr áhrifum skilnaðar á börn eins og hægt er. Aðgangur barna þinna að þér er þeim mikilvægur. Það versta sem getur gerst er að þú hverfur úr lífi þeirra, enda virðist þú vera meðvitaður um mikilvægi þitt og vilt að þau eigi greiðan aðgang að þér áfram. En sorg barna er oft vanmetin. Til að lina hana og missinn þurfa þau að geta umgengist báða foreldra sína óhindrað . Hvernig tengslum barnsins er háttað við foreldra hefur einnig áhrif á mótun sjálfsmyndar þess og mikilvægi foreldra í þeim efnum breytist ekki þó svo þeir skilji.

Skilnaður vegur að öryggiskennd barnanna og skekur tilveru þeirra. Mikilvægt er því að þið foreldrarnir reynið að halda sem flestu óbreyttu í kringum þau a.m.k. til að byrja með. Erfiðasti tíminn fyrir börnin eru fyrstu tvö árin og aðlögun þeirra að skilnaðnum tekur þann tíma, en mun lengur ef ágreiningur er milli foreldra og/eða þeir láti sig hverfa úr lífi þeirra.

Þið foreldrarnir ætlið ykkur augljóslega að standa saman um hagsmuni barna ykkar og hafið valið að hafa sameiginlega forsjá. Jafnframt finnst mér það mjög jákvætt að börnin geti áfram búið á sama stað. Nóg er fyrir þau að takast á við skilnaðinn sem slíkan svo þau þurfi nú ekki að kveðja vini sína og skipta skóla.

Þú vilt að börnin þín hafi greiðan aðgang að þér á sama tíma og þig langar til að stökkva í burtu. Ég held að þú ættir að bíða með þá ákvörðun að flytja út á land að sinni eða þar til þið öll hafið jafnað ykkur á áfallinu. Þau þurfa á þér að halda og eiga að geta treyst á ykkur foreldrana jafnt sem bakland þó svo þið búi ekki saman. Sérstaklega þegar þau eru að jafna sig eftir áfall.

Ef til vill ættir þú að kanna þann möguleika að reyna að fá íbúð í sama hverfi og þau, auðveldra það þeim alla umgengni og dregur úr missinum sem fylgir skilnaðinum. Mörg eldri börn sem eiga fráskilda foreldra kvarta undan því að þeim leiðist í umgengni við það foreldri sem það býr ekki hjá að staðaldri þar sem þau geta ekki hitt vini sína. Auðvitað má bregðast við slíkum umkvörtunum með því að bjóða vinunum í heimsókn en enn betra er að foreldrarnir búi í sama skólahverfi.

Það getur verið góð ákvörðun hjá þér eitthvað síðar að stokka líf þitt enn meira upp og flytja út á land. Börnin þín gætu jafnvel orðið sæmilega sátt við þá ákvörðun þegar þau hafa jafnað sig og vita hvernig umgengninni og búsetu verði háttað. Í augnablikinu þurfa þau sérstaklega á þér að halda. Þú gætir ef til vill leitað þér að tilbreytingu með því að finna þér nýtt áhugamál, kynnst nýju fólki. (Áður birt í DV 14. júní 2005)

Ég á eitt barn frá fyrra hjónabandi og 9 mánaða dóttur með núverandi manninum mínum sem hann fer með eins og “prinsessu”. Hún er eina barnið hans. Hann virðist lítið vilja vera með mínu barni og það er eins og að það sé fyrir honum. Í hvert sinn sem ég reyni að ræða þetta við hann finnst honum að eina lausnin sé að við skiljum. Hvað get ég gert til að halda fjölskyldunni saman?

Auðvitað langar alla, sem fara að búa saman, til að hlutirnir gangi upp, sérstaklega þegar börn eru með í spilinu. Hinsvegar liggur ekki alltaf í augum uppi hvernig best sé að skapa ánægjulegt fjölskyldulíf. Mikill munur er á því að stofna stjúpfjölskyldu, þar sem fyrir eru tengsl milli foreldra og barna, eða hefðbundna kjarnafjölskyldu, sem börnin fæðast inn í og foreldrarnir mynda tengsl við samtímis.

Stjúpfjölskyldur geta ekki fylgt sama mynstri og hefðbundnar kjarnafjölskyldur þar sem börnin eru öll afsprengi sömu foreldra. Ég hef líkt því við bílstjóra sem reynir að rata um Reykjavík eftir korti yfir Kópavog!

Raunhæfar væntingar skipta sköpum fyrir stjúpfjölskylduna. Til dæmis er ekki hægt að búast við að stjúpforeldri elski stjúpbörn sín á sama hátt og kynforeldri eða að ætlast til að það komi í stað kynforeldris barnanna - þótt það geti auðvitað átt við í sumum tilvikum.

Þú segir að maðurinn þinn fari með dóttur sína eins og "prinsessu". Þannig erum við flest gagnvart börnum okkar sem betur fer. Hann hefur fylgst með meðgöngunni, fæðingu hennar og uppvexti frá upphafi og myndað náin tengsl við hana.

Stjúpforeldrar og stjúpbörn þurfa góðan tíma til að mynda tengsl. Almenn kurteisi er upphaf góð sambands og setur samskiptunum eðlilegan ramma. Ágæt byrjun fyrir stjúpforeldra er að haga sér eins og velviljaður ættingi.

Óskastaða flestra er að samskiptin verði ánægjuleg og gjöful og því er mikilvægt að gera sér grein fyrir við hverju sé að búast. Óraunhæfar væntingar eru uppskriftin að átökum og vonbrigðum. Fræðsla er því mikilvæg og viðurkenning.

Sumir stjúpforeldrar vilja fara hægar í sakirnar en aðrir. Kynforeldri getur túlkað slíkt viðhorf sem höfnun á börnunum. Þess háttar afstaða kynforeldris, sem er hugsanlega sprottin af óþarfa viðkvæmni, kann að auka á vandann. Parið í stjúpfjölskyldum þarf að ræða væntingar sínar varðandi börnin af hreinskilni og hreinsa loftið. Ríki gagnkvæmur skilningur er líklegra að kynforeldri og stjúpforeldri geti stutt hvort annað og forðast átök og togstreitu.

Af bréfi þínu að dæma kennir þú manninum þínum um það sem aflaga fer. Það getur vel verið rétt hjá þér. En er hugsanlegt að eitthvað vanti á samráð ykkar á milli? Það kemur ekki fram hvað barnið þitt er gamalt en því yngri sem stjúpbörnin eru þeim mun betur gengur stjúpforeldri að nálgast þau. Eldri börn hafa sjálf óskir og væntingar sem þarf að taka tillit til auk þess sem þau hafa oft vanist aðstæðum sem taka breytingum þegar kynforeldrarnir eignast nýjan maka. Breytingum fylgir oft óvissa.

Eigi að reyna að leysa vanda er ekki er vænlegt að nefna skilnað í hvert sinn sem eitthvað bjátar á. Slík viðbrögð grafa undan sambandinu og skapa óöryggi. Þau benda líka til að þið hafið um langt skeið tekist á um þetta atriði, kannski fleiri.

Ég held að það sé algert lykilatriði að þið reynið að ræða saman og ákveða að vera saman í liði í stað þess að hlaupa út af vellinum þegar illa gengur! Til að stjúpfjölskyldunni gangi vel má parið ekki gleyma að rækta samband sitt. Barnsfaðir þinn og maki þarf að endurskoða sína afstöðu og spyrja sig hvað hann sé raunverulega tilbúinn að leggja á sig til að samband ykkar gangi upp og fjölskyldan haldi velli.

Stundum er málum þannig háttað að nauðsynlegt er að ræða við fagmann s.s. félagsráðgjafa, sálfræðinga og presta til að leysa málin og draga úr þeirri spennu sem orðin er. Það er til mikils að vinna, bæði ykkar vegna og barnanna. (Áður birt í DV 21.júní 2005)

_________________________________________________________________________________

Ég á 6 ára stjúpson sem mér þykir mjög vænt um og leitar hann t.d. mun meira í mig en pabba sinn þegar hann er hjá okkur, vandamálið er hinsvegar mamma hans. Hún sagði við strákinn þegar við fórum í sumarfrí með hann að honum mætti ekki þykja vænt um mig, né hlýða mér þar sem ég væri ekki mamma hans. Ég varð auðvitað mjög leið þegar hann sagði þetta við mig og sniðgekk ég strákinn eins og ég gat svo mamma hans yrði ekki fúl og reið. Mér líður hinsvegar illa og hefur þetta bitnað á sambandi mínu við manninn minn og auðvitað stjúpson minn. Nú er ég allt í einu orðin aðal vandamálið!

Nokkuð ljóst af bréfi þínu að dæma að þú virðist hafa náð góðum tengslum við stjúpson þinn, þar sem hann leitar mikið til þín þegar hann er hjá þér og pabba hans. Hvarflar því ekki að mér að halda að þú sért eitthvað sérstakt “vandamál”. Það er nokkuð ljóst að framkoma móðurinnar gerir ykkur öllum ekki auðvelt fyrir. Ætla má að því fylgi mikil streita fyrir stjúpson þinn að fá þau skilaboð frá móður sinni að hann megi hvorki hlýða þér né þykja vænt um þig, sem hann virðist þó gera. Hvernig á hann eiginlega að haga sér í þessum aðstæðum?

Ég efast um að það hafi verið ætlun móðurinnar að ýta undir kvíða og óöryggi hjá syni sínum með svona skilaboðum, líklega hefur framkoma hennar meira með hennar eigið óöryggi að gera og/eða óuppgerðar tilfinningar hennar gagnvart manni þínum. Ólíklegt er að hún banni syni sínum að þykja vænt um kennara sína, vini og ættingja eða að hann megi ekki hlýða þeim.

Hvað getur þú gert? Þú segist hafa valið þá leið að sniðganga strákinn í sumarfríinu til að gera ekki mömmu hans fúla og reiða. Það er ekki í þínu valdi að stýra því hvað móðirin upplifir. Hinsvegar getur þú ráðið miklu um hvernig þú sjálf bregst við.

Mikilvægt er að horfa á málið í dálítilli fjarlægð og út frá sjónarhorni stráksins. Heimurinn getur orðið ruglingslegur þegar fullorðna fólkið, sem annast hann, hegðar sér á óskiljanlegan hátt. Hvernig á hann að skilja að þú ert allt í einu orðin fjarlæg og afskiptalaus? Stjúpsonur þinn áttar sig áreiðanlega ekki á hvaða áhrif orð hans hafa á þig. Ætlun hans hefur tæplega verið að hrinda þér frá sér

Til lengdar er óásættanlegt að þú sniðgangir strákinn, það græðir enginn á því. Hættu því, hugsaðu um sjálfa þig, samband þitt og hans. Það hefur heldur ekkert upp á sig að fara út í umræður eða deilur við 6 ára barn um hvað mamma þess eða pabbi segir eða sagði. Ef við erum ósátt við þau skilaboð sem barnið kemur með inn á heimilið, þá ræðum við það við maka okkar og reynum að finna flöt á málinu. Í sumum tilvikum getur verið ástæða til að fyrrverandi makar taki svona mál sérstakleg upp og ræði. Mikilvægt er að þú og maðurinn þinn látið málið ekki stía ykkur í sundur heldur leysið þau í sameiningu.

Hvað strákinn varðar þá getur þú sagt t.d. við hann að þú ætlir ekki að reyna vera mamma hans, þú vitir að hann eigi ágæta mömmu en um leið spurt hvort hann sé þó ekki tilbúinn að vera vinur þinn. Hvað varðar agamálin er æskilegt að láta pabba hans sjá um þau í upphafi en þú getur átt þinn þátt í að móta þær reglu sem settar eru í samráði við manninn þinn.

Þú getur verið mikilvægur stuðningsaðili fyrir barnið, verið því góð fyrirmynd, eins og hver annar fullorðinn, með því sem þú segir og gerir. Ekki grafa undan sjálfri þér og sambandinu með afskiptaleysi. Haltu áfram að vera þú sjálf, sú sama og stjúpsonur þinn náði tengslum við og líkaði við. Sú leið virðist hafa skilað ykkar sambandi góðum árangri hingað til.

_____________________________________________________________________________________________

Vinahjón okkar hjóna skildu um síðustu áramót og þótti okkur það mjög leitt. Það eru enn mjög miklar deilur á milli þeirra og virðast þær hafa stigmagnast eftir að fyrrverandi eiginmaðurinn fór að vera með konu nú í apríl. Við þekkjum þá konu ekki neitt en vitum hver er. Maðurinn minn og vinur hans eru æskufélagar, en ég og hans fyrrverandi eru mjög góðar vinkonur. Maðurinn minn verður fertugur í júlí og við vitum bara ekki hverjum við eigum að bjóða og hefur það valdið deilum okkar á milli. Hann vill bara bjóða vini sínum og nýju konunni til að sleppa við leiðindi en ég þeim báðum en ekki nýju konunni. Tillögur?

Ég vil byrja að óska þér til hamingju með manninn þinn, það eru töluverð tímamót fyrir marga að verða fertugir. Skilnaður snertir ekki eingöng þá aðila sem slíta hjónabandi eða sambúð, líka tilveru barna, stórfjölskyldunnar og vina eins og kemur glögglega fram í þínu bréfi.

Skilnaður í vinahópi hefur oft töluverð áhrif, skapað jafnvel tímabundið óöryggi. Hin pörin í vinahópnum velta því t.d. fyrir sér hvort “þetta hefði getað verið þau?” Vinatengsl breytast oft í kjölfar skilnaðar, sérstaklega ef aðeins annar aðilinn hefur verið meira tengdur hópnum en hinn t.d. ef um er að ræða hóp æskufélaga og maka þeirra. Hins vegar þarf það ekki að vera eins og þú greinir frá í bréfi þínu.

Augljóst er að vinkona þín hefur eignast traustan og góðan vin þegar hún kynntist þér. Það er lítið mál að vera vinur þegar vel gengur, það reynir hinsvegar á hve traust vináttan er þegar áföll og erfiðleikar steðja að. Vinkonu þinni er það örugglega mikils virði að þú sért tilbúin til að styðja hana í þessari krísu en í skilnaði er vinahópurinn ekki alltaf það bakland sem viðkomandi hefði óskað. Stundum klofnar hann og fólk skiptist í hópa til að vera “með” eða “á móti” öðrum aðilanum allt eftir því hver ástæða skilnaðarins er.

Nýju vinkonuna þekkir þú ekki en gera má ráð fyrir að vinátta þín við fyrrverandi eiginkonuna hafi áhrif í viðhorf þín til hennar. Það er erfitt að sjá vin sinn særðan og líða illa. Það má líka ætla að þið hjónin hafið misst mikið þegar þau skildu og jafnvel getur sú von blundað í brjósti ykkar að þau taki saman að nýju, ný kona dregur auðvitað úr möguleikanum á því að svo verði. Skilnaður þeirra kallar því á ákveðna uppstokkun í ykkar eigin lífi.

Maðurinn þinn hefur augljóslega líka skoðun á þessu máli og virðist hollusta hans vera með æskuvininum. Gera má ráð fyrir að hann telji sig vera styðja vin sinn með því að sleppa að bjóða fyrrverandi konu hans í boð þar sem hann er að mæta í fyrsta sinn með vinkonu sína. Það er því erfitt að ætla að reyna taka tillit til tilfinninga allra.

Allir þurfa að fá að jafna sig eftir áföll, líka vinirnir. Það er því spurning hvenær tímabært er að kynna nýja aðila inn í hópinn. Meiri líkur eru á því að nýi makinn fái ekki tækifæri hjá vinahópi ef hann er kynntur of snemma til sögunnar. Hann verði ekki metinn út frá eigin verðleikum heldur tilfinningum sem tengjast rofnum vinahópi. Það getur því verið skynsamlegt þegar til lengri tíma er litið að taka hlutina rólega. Það er jafnvel ekkert því til fyrirstöðu að nýi makinn fái sinn sess í hópnum og gerist það auðvitað oft. Stundum leysast þessir hlutir af sjálfum sér og ræðst það oft af því hver ræktarlegt fólk er sjálft að treysta vinatengslin.

Hvað afmælið varðar þá held ég að þið ættuð að bjóða þeim báðum ef þið viljið halda í þau sem vini ykkar, þó svo að þau hafi ákveðið skilja. Skilaboðin eru skýr ef þið sleppið öðru hvoru þeirra. Láttu æskuvin mannsins þíns ákveðja sjálfan hvort hann mætir “einfaldur” eða “tvöfaldur”. Þér þarf ekki að líka við vinkonu hans, hinsvegar er sjálfsagt mál að virða þá ákvörðun sem hann tekur og sýna kurteisi ef hún mætir. Hver veit nema að þú eigir síðar meir eftir að kunna jafn vel við hana og þá fyrri? (Áður birt í DV 5.júlí 2005)

________________________________________________________________________________

Ég er fráskilinn faðir með eina 13 ára dóttur. Ég og mamma hennar skildum fyrir einu ári. Í dag bý ég með konu sem á 9 ára son. Sambandið er gott en dóttir mín kemur nánast aldrei í heimsókn. Við móðir hennar ákváðum að leyfa henni að ráða umgengninni enda er hún orðin það stór. Ég hef sagt við hana að hún megi koma til mín og hringja í mig þegar hún vill. Gaf henni meira að segja gemsa til að auðvelda henni að hafa samband. Það hafði ekkert að segja.

Flestir foreldrar vilja halda góðum tengslum við börn sín þótt þeir hafi ákveðið að skilja. Ég skil að það veldur þér vonbrigðum að dóttir þín láti lítið sjá sig og lítið í sér heyra. En það er ekki langt síðan þú skildir við móður hennar og hún þarf sinn tíma til að átta sig á þeim breytingum sem orðið hafa og aðlaga sig þeim. Það er ekki víst að hún sé t.d. jafnspennt yfir nýju eiginkonu þinni og þú sjálfur – eða tilbúin að deila þér með stjúpbróður.

Dóttir þín þarf svigrúm til að greiða úr flóknum tilfinningum sem fylgja skilnaði og sætta sig við orðinn hlut. Liður í því að draga úr sorg barna eftir skilnað foreldra er að búa þannig um hnútana að þau eigi tryggan og greiðan aðgang að þeim báðum. Yfirleitt er gert samkomulag um umgengni við það foreldrið sem barnið býr ekki hjá að staðaldri. Þú og fyrrverandi eiginkona þín hafið hinsvegar ákveðið að láta dóttur ykkar stýra umgengninni sjálf. Sjálfsagt hafið þið borið hag hennar fyrir brjósti. Þið hafið viljað hafa opið og óheft samband á milli ykkar og ekki viljað segja henni fyrir verkum. Þið sýnið dóttur ykkar mikið traust en því fylgir líka ábyrgð sem ekki er víst að 13 ára stúlka í tilfinningalegu uppnámi getur axlað.

Það hljómar fremur illa í eyrum skilnaðarbarna þegar foreldri þess, sem það býr ekki hjá, segir við það: “Þú mátt koma þegar þú vilt.” Það er ekki ósvipað og að gamall vinnufélagi segði við þig á förnum vegi: “Líttu endilega inn hjá mér í kaffi við tækifæri.” Hann varpar ábyrgðinni á samskiptunum yfir á þig og þú tekur hæfilegt mark á heimboðinu.Raunverulegu kaffiboði fylgir staður og stund með viðbótinni: “Láttu vita ef þú kemst ekki, þá ákveðum við annan tíma sem hentar!”Skilnaðarbörn þurfa jafnvel fremur en önnur börn skýr skilaboð um að nærveru þeirra sé óskað. Heldurðu að dóttir þín hafi ekki velt þeirri spurningu fyrir sér hvort þú hafir ekki skilið við bæða hana og móður hennar? Nú sértu búinn að finna nýja konu og nýtt barn, sért hamingjusamur með þitt nýja líf, og hún megi koma og hitta þig þegar og ef hún kærir sig um?

Foreldrarnir bera ábyrgð á samskiptunum fyrst og fremst, hvorki börnin né stjúpforeldrar þeirra.

Stundum er nauðsynlegt að endurskoða samkomulagið sem foreldrarnir gerðu um börn sín við skilnað. Meðalhóf er best. Það verður að finna milliveg á því að láta börnin alfarið sjá um umgengnina eða hafa alveg niðurnjörvað fyrirkomulag. Taka þarf tillit til aldurs barna þegar er ákveðið með hvaða hætti umgengnin eigi að vera. Dóttir þín er komin á unglingsaldur og því mjög eðlilegt að hún hafi eitthvað um slíkt samkomulag að segja. Flestir unglingar vilja verja meiri tíma með vinum sínum en áður og verða að fá tækifæri til þess. Því er ekki víst að dóttir þín sé tilbúin að gista t.d. aðra hvora helgi hjá þér - en auðvitað má kanna það. Það má líka bjóða henni að koma með vini sína í heimsókn, jafnvel í gistingu. Ef til vill hentar ykkur betur eitthvert annað form, s.s. að borða saman reglulega eða fylgja henni eftir í tómstundum.

Lofðu henni líka að fá tíma með þér einum, án maka og stjúpbróðurs. Sá tími þarf ekki að vera mjög langur en það þarf að gera ráð fyrir honum. Svo virkar síminn í báðar áttir. Hættu ekki að hringja, þótt viðmælandinn sé með "unglingaveiki" og svari af litlum áhuga og með eins atkvæðis orðum. Lykilatriðið er að dóttir þín fái þau skilaboð, bæði í orði og verki, að nærveru hennar sé óskað og að þú komir með einhverjar tillögur í þeim efnum í samráði við móður hennar og maka þinn. Sýndu áhuga. Ekki gefast upp. Börn geta ekki borið ábyrgð á umgengninni.

______________________________________________________________________________

Við hjónin rífumst um hvert eigi að fara í sumarfríinu. Mér fannst síðasta frí fínt en konan er ekki sammála. Henni finnst ég hafa notað allt sumarfríið til að sinna dætrum mínum af fyrra hjónabandi og nennir ekki aftur í slíkt frí. Hún virðist ekki skilja að stelpurnar hafa þörf fyrir mig og að ég hafi ekki haft mikinn tíma fyrir þær í vetur vegna vinnu. Verður hún ekki að gefa eftir?

Í hugum flestra fylgir því tilhlökkun að fara í sumarfrí. Þá á að slappa af, sinna áhugamálunum, treysta fjölskylduböndin, ferðast, ljúka verkum sem hafa setið á hakanum og skemmta sér. Ætli flestir séu ekki í þeim hugleiðingum núna í byrjun sumar.

Gott er að heyra að þér er umhugað um dætur þínar en það er augljóst að konan þín er ósátt og finnst þú sinna dætrunum í fríum á kostnað ykkar sambands. Af orðalagi bréfs þíns að dæma gæti hún haft nokkuð til síns máls, því að þú mótmælir þessu ekki heldur bendir á ástæður fyrir því, s.s. að dæturnar þurfi á þér að halda og geti lítið umgengist þig nema í fríum vegna mikillar vinnu.

Þú spyrð hvort konan þín þurfi ekki að láta undan. Mér sýnist þvert á móti að þú verðir að endurskoða skipulagið hjá þér. Þú vinnur mikið og það bitnar á dætrum þínum, sennilega á konunni þinni líka, og svo ætlar þú að bæta þeim það upp í fríunum, nema hvað að þá finnst konunni hún verða útundan. Líkast til saknar hún þess líka að vera með þér.

Öll erum við ólík og með mismunandi þarfir og væntingar um hvernig við viljum verja sumarfríi okkar. Sumir óska þess helst að flatmaga í rólegheitum á sólarströnd en aðrir vilja vera á þeytingi um öll fjöll með stórfjölskyldunni.

Þar sem ólíkar væntingar, þarfir og óskir stangast á, er líklegt að einhver verði fyrir vonbrigðum, reiðist og “nenni” ekki aftur – eins og konan þín orðar það. Vellíðan í fjölskyldum, ekki síst stjúpfjölskyldum, byggist oft á tíðum á málamiðlun, að allir fái eitthvað við sitt hæfi.

Ætla má að konunni þinni finnist þú skeytingarlaus um hennar þarfir. Hætta er á pirringi og að hún láti hann bitna á þér og stelpunum. Þú bregst þá kannski við með því að fara í vörn og túlka framkomu hennar sem svo að hún hafi eitthvað á móti þeim. Lagleg flækja það! Og allt sem konan þín er í rauninni að segja, er að hana langi til að vera meira með þér og hafa þig svolítið út af fyrir sig.

Orð eru til alls fyrst. Ég legg til að þið ræðið öll saman, þið konan þín og dætur þínar, um hvernig þið viljið verja sumarfríinu og komist að niðurstöðu sem allir geta sætt sig við, - ekki bara stúlkurnar heldur þið öll.

Með því að sýna sveigjanleika og gera ráð fyrir öllum getur fríið orðið ljómandi góður tími, eftirminnilegur og lærdómsríkur, sem veitir þá tilbreytingu og hvíld sem að er stefnt. Slíkt frí er betur til þess fallið að treysta fjölskyldu- og vináttuböndin en það sem er notað til að vinna á uppsöfnuðu samviskubiti gagnvart dætrunum á kostnað parasambandsins. Notaðu annan tíma til þess. Kannski þarftu að reyna að endurskoða vinnutíma þinn svo að þú getur sinnt dætrum þína allan ársins hring.

Að þessu sögðu tek ég undir þá afstöðu í bréfi þínu að mikilvægt er að börn og kynforeldrar fái tækifæri til að vera saman án stjúpforeldra, þótt ekki sé nema dag og dag. Sömuleiðis þarf að skipuleggja tíma til að treysta parasambandið. Stjúpforeldrar geta með svipuðum hætti fundið sér tíma til að efla sambandið við stjúpbörnin.

Þannig skipulag eykur almenna vellíðan og ánægju og auðveldar öllum lífið. Er um að gera að gefa hugarfluginu lausan tauminn, það er ekki til einhver ein rétt leið til að vera eða vera ekki í fríi.

Afturkippir eru hluti af lífinu. Gerum ráð fyrir þeim, líka í fríinu, en missum ekki sjónar á því sem er gott og jákvætt og tökum tillit til allra, líka stjúpmæðra! (Áður birt í DV 17.maí 2005)

Ég á tvö börn úr fyrra hjónabandi, strák og stelpu. Þannig er að ég kynnist manni fyrir 2 árum og við eigum saman dreng sem er hans fyrsta barn (sem sagt gullmolinn hans). Í ljós kom að hann vildi ekkert með mín börn hafa og virtist sem þau væru hálfgert fyrir honum. Finnst honum þau erfið og er hann nánast kominn í útidyrnar um leið og eitthvað bjátar á.

Ég hef reynt að tala við hann en hann bara snýr útúr og vill ekki ræða þetta við mig. Hann verður mjög fljótt pirraður og óþolinmóður og þá finnst mér eins og hann haldi að eina lausninn sé að ég hendi sér út, sem ég ætla mér ekki.

Hann hefur einu sinni yfirgefið okkur áður í 6 mánuði, reyndar af mínum sökum, þá var ég búin að fá nóg, en hann grátbað um að fá að koma aftur. HJÁLP... Hvað get ég gert til að halda fjölskyldunni minni saman?

Ég geri ráð fyrir því að flestir sem fara að búa saman hafi til þess löngun að láta hlutina ganga upp, sérstaklega þegar börn eru með í spilinu. Við vitum hinsvegar ekki alltaf hvernig við eigum að fara að til skapa ánægjulegt fjölskyldulíf.

Eins og kemur fram í greininni "Með kort af Kópavogi í Reykjavík" er mikill munur á því að stofna stjúpfjölskyldu þar sem fyrir eru tengsl á milli foreldra og barna eða hefðbundna kjarnafjölskyldu. Raunhæfar væntingar skipta sköpum fyrir fjölskylduna. Það er t.d. ekki hægt að búast við að stjúpforeldri elski stjúpbörn sín á sama hátt og kynforeldri gerir eða ætlast til að það komi í stað kynforeldris barnanna.

Þú segir að maðurinn þinn fari með drenginn sinn eins og "gullmola". Ef til vill er það ekki óeðlilegt. Við erum þannig flest gagnvart börnum okkar. Hann hefur fylgst með meðgöngunni, fæðingu og uppvexti hans frá upphafi og myndað tengsl við hann.

Hvað varðar stjúpbörnin þurfa bæði stjúpforeldrið og stjúpbörnin tíma til að mynda tengsl. Auðveldar gengur að ná til yngri barna en eldri. Sumir stjúpforeldrar vilja fara hægar í sakirnar en aðrir. Kynforeldri getur túlkað það sem höfnun makans gagnvart börnunum. Getur það viðhorf undið upp á vandann og alið á neikvæðni og ekki síður óþarfa viðkvæmni. Parið í stjúpfjölskyldum þarf að ræða væntingar sínar til hvors annars varðandi börnin - og eyða óraunhæfum væntingum. Að sýna kurteisi hjálpar til við tengslamyndun og setur samskiptunum eðlilegan ramma.

Ekki er vænlegt að vera kominn út í útidyrnar um leið og eitthvað bjátar á, eigi að reyna að leysa vanda. Ég held að það sé algert lykilatriði að þið reynið að ræða saman og ákveða að vera í sama liði í stað þess að hlaupa út af vellinum þegar illa gengur!

Stöðug umræða um hver eigi að henda hverjum út er ekki uppbyggileg nálgun í sambandi. Hún er frekar til þess fallin að grafa undan sambandinu og skapa óöryggi. Til að stjúpfjölskyldunni gangi vel þarf parið að rækta samband sitt eins og í öðrum fjölskyldum.

Af bréfi þínu að dæma berð þú nánast ein ábyrgð á fjölskyldunni, en það er nokkuð ljóst að barnsfaðir þinn og maki þarf að endurskoða sína afstöðu og spyrja sig hvað hann er raunverulega tilbúinn að leggja á sig til að samband ykkar gangi upp og fjölskyldan haldi velli.

Stundum er málum þannig háttað að nauðsynlegt er að ræða við fagmann til að leysa málin og draga úr þeirri spennu sem orðin er á milli parsins. Það er til mikils að vinna, bæði ykkar vegna og barnanna.

Vegna þess að flestir sem sækja þessa síðu eru stjúpmæður, hvar eru þið stjúpmæður sem ekki viljið neitt með börn makans hafa og/eða hvetja hann ekki til þess að sinna börnum sínum úr fyrri samböndum????

Ég hef verið stjúpa þar sem föst umgengni var viðhöfð og sinnti ég því hlutverki að ég tel með ágætum. Ég er reyndar skilin og á engin stjúpbörn lengur, en er aftur á móti í þeirri stöðu þar sem stjúpmóðir dóttur minnar vill ekkert með hana hafa, sem leiðir til þess að hún hittir pabba sinn ekkert!! Hvað getur maður gert í svoleiðis málum?

Einu skiptin sem hún er velkomin er í einhverri sýndarmennsku í afmælum og stærri viðburðum. Hún á tvö systkini sem hún sér eingöngu við þau tækifæri, það er ekki einu sinni hringt í hana! Hafið þið einhver ráð? Það þýðir ekkert að ræða við hvorugt þeirra!!

Það virðist nefnilega vera allt í lagi að brjóta á börnum í þessu þjóðfélagi. Viðkomandi þarf ekkert að taka afleiðingum vegna þess og allt lendir þetta á barninu sem er skítt! Að ekki sé talað um sársaukann sem fylgir því að horfa upp á barn sitt þjakað af sorg yfir höfnun frá föður sínum og stjúpu. Vil gjarnan fá umræðu um efnið sem er týnt í kerfinu og meira um en við gerum okkur grein fyrir.

Ég er sammála þér um að það sé sorglegt þegar foreldrar rækta ekki börnin sín. Upplifa flestir krakkar sára höfnun þegar þeir finna að ekki er sóst eftir félagskap þeirra. En ef til vill er ekki til einhlítt svar við því af hverju kynforeldri ræktar ekki tengslin við barn sitt.

Í bréfi þínu beinir þú orðum þínum til stjúpmæðra og spyrð af hverju þær vilji ekkert með börn makans hafa - eða af hverju þær hvetja þá ekki til að hafa samband. Þar sem ég hef aðeins takmarkaðar upplýsingar leyfi ég mér að "fabúlera" um mögulegar ástæður.

Sjálfsagt eru til stjúpmæður sem ekkert vilja hafa með stjúpbörn sín að gera, en ég ætla okkur það flestum að vilja kynnast stjúpbörnum okkar og eiga góð samskipti við þau. Hinsvegar þróast oft málin þannig að það sem átti að verða gjöfult og skemmtilegt varð kvíðvænlegt og erfitt.

Stjúpmóðir, sem ég ræddi við, kveið því á mánudegi að stjúpbörn hennar kæmu á föstudegi. Í upphafi vildi hún standa sig í hlutverkinu sem eiginkona og móðir, m.a. mikið séð um börnin á meðan pabbi þeirra var að vinna. Þau hjónin voru að stækka við sig og þurftu á peningum að halda. Það hvarflaði ekki að henni að þetta yrði nokkuð mál, hún var vinsæl frænka og átti góð samskipti við börnin í fjölskyldunni.

Þetta tókst ágætlega framan af og hún hefði bara sómt sér vel á forsíðu "Húsfreyjunnar". En síðan fór hún að finna fyrir vaxandi óánægju og upplifði sig utangarðs. Börnin sögðu gjafirnar vera frá pabba, þó svo að hún hefði keypt þær, móðir barnanna sýndi ekkert nema vanþakklæti þegar hún hafði vogað sér að kaupa handa þeim almennileg föt, pabbi þeirra greip fram fyrir hendurnar á henni þegar hún var að kenna þeim mannasiði og allar ákvarðanir varðandi börnin voru teknar af móður þeirra og föður. Hún fékk bara að heyra eftir á hvað hefði verið ákveðið um börnin. Upplifði hún sig ekki hafa neina stjórn á lífi sínu og fyrrverandi eiginkonu manns síns í aðalhlutverki. Það sem áður var eftirsóknarvert og áhugavert var nú orðið erfitt. Hún vildi sem minnst af börnunum vita.

Títtnefndar óraunhæfar væntingar skapa mikinn vanda fyrir stjúpfjölskyldur en hefðbundin kynhlutverk eða réttara sagt hugmyndir um kynhlutverk skapa margan vanda fyrir stjúpforeldra, ekki síst fyrir stjúpmæður.

Í dæminu hér að ofan gengur stjúpan inn í hefðbundið hlutverk kvenna sem kannski hún sjálf, maki hennar og ýmsir aðrir hafa ætlað henni, þ.e. að gæta bús og barna á meðan eiginmaðurinn vinnur aukavinnu. Hún uppsker svo ekkert nema óánægju, þótt hún leggi sig alla fram. Lítil samvinna maka sem eiga börnin saman getur reynt verulega á hjónabandið. Vandinn getur orðið enn stærri í stjúpfjölskyldum.

Í stað þess að málið sé skoðað í heild er sú staða, sem konan lendir í, gerð að hennar persónulega vandamáli. Mikilvægt er að kynforeldrið sé helsti umönnunaraðilinn þegar börn koma í umgengni, a.m.k. fyrst um sinn. Þessari fórnfúsu og velmeinandi stjúpu færðist of mikið í fang. Hvers vegna skyldi hún hvetja föðurinn til aukinna samskipta við börnin ef hún þarf sjálf að annast þau og uppsker lítið nema vanþakklæti og slaka sjálfsmynd. Það má svo ekki gleyma því að flest börn koma fyrst og fremst til að hitta kynforeldri sitt.

Það er á ábyrgð kynforeldrisins að rækta umgengnina við börn sín, ekki stjúpforeldrisins, þó svo að það geti verið góður stuðningur við kynforeldrið. Kynforeldrið ber einnig ábyrgð á því að bæta samskiptin ef þau eru lítil og/eða erfið. Stjúpforeldrið verður þá líka að sýna því skilning að fyrrverandi makar verði að hafa samskipti vegna barna þeirra.

Stundum hafa feður látið sig hverfa að mestu úr lífi barna sinna vegna erfiðra samskipta við kynmóður. Ég ræddi við föður sem sagði: "Ég hreinlega meikaði ekki þessi stanslausu átök sem ég og mamma hans áttum í". Annar faðir áttaði sig ekki á þýðingu sinni í lífi barns síns og taldi það vera í góðum höndum móður og "nýs pabba". Barnið upplifir fjarveru hans sem svik.

Endurgifting getur aukið enn frekar á spennu sem fyrir er á milli fyrrverandi maka. Börnum í stjúpfjölskyldum reynast átök milli kynforeldra mjög þungbær. Fyrrverandi makar þurfa barnanna vegna að ljúka tilfinningalegum skilnaði svo að þeir séu ekki í endalausu hnútukasti og deilum um alla mögulega og ómögulega hluti sem hafa ekkert með velferð barnanna að gera. Virðing og kurteisi er mikilvægur rammi utan um samskipti.

Barn á rétt til umgengni við báða foreldra sína þótt þeir búi ekki saman og foreldrum er líka skylt að hafa samband við barn sitt nema slík umgengni teljist andstæð hag barns og þörfum. Þetta eru mannréttindi barna.

Ef til vill getur þú leitað svara við spurningu þinni um ætlaða vanrækslu stjúpforeldra í þessum dæmum hér að framan. Ábyrgðinni á umgengninni verður ekki velt yfir á stjúpforeldrana, hún er á ábyrgð kynforeldra.

Í mörgun skólum eru starfandi félagsráðgjafar, námsráðgjafar og sálfræðingar sem ef til vill má nýta til að koma á samskiptum við föður og tala máli barnsins, ef það reynist örðugt með öðrum hætti. Það má einnig rækta tengslin við föðurfjölskylduna, þó svo að samskiptin við kynföðurinn séu ekki mikil og þannig styrkja stuðningsnet barnsins.

Einnig má leita til sýslumanns og félagsþjónustunnar til að koma á umgengnissamningi.

Að láta sig hverfa úr líf barna sinna eða fórna samskiptunum fyrir "friðinn heima" er oftast aðferð þess sem ekki kann eða veit betur.

Þú minnist á fyrrverandi stjúpbörn í bréfi þínu, en það vekur til umhugsunar um stjúptengslin. Ég fjallaði lítillega um það í Fréttablaðsgreininni "Er ég í platfjölskyldu" sem er að finna hér á vefnum, en þetta er að mörgu leyti áleitið og forvitnilegt málefni sem ég hugsa að ég reyni að gera betri skil síðar.

Áhugavert væri að heyra sjónarmið fleiri á þessari stöðu sem dóttir þín er í.

Ég sit hérna uppi í rúmi og maðurinn minn var að labba út með stjúpson minn. Ég bara veit ekki hvernig ég get fengið hjálp og datt í hug að skrifa þér. Ég æði kannski úr einu í annað í geðshræringu minni.Saga okkar er í stuttu máli þannig að ég á 12 ára dóttur, hann 10 ára son og saman eigum við 1 árs gamla dóttur. Allir krakkarnir búa hjá okkur. Málið er að við höfum bæði verið að berjast við það að þola ekki börn hvor annars. Nú er svo komið að ég, eins ljótt og það er að segja það, hata barnið hans og að það skuli vera hér á heimilinu. Getur mamman ekki hugsað um það?

Ég ætla bara ekki að geta sætt mig við þetta. Ég er ekki vond mannneskja og mér líður hræðilega með þessar vondu tilfinningar.Við erum bara búin að vera saman í rúm tvö ár en alltaf verið óhemju ástfangin og bæði sammála um að hafa fundið ástina í lífinu ... en við erum bara ekki að meika þetta með börnin.

Við erum búin að fara í fjölskylduráðgjöf og hlutirnir ganga vel í dálítinn tíma en svo kemur sprengingin, eins og í gær. Þá vorum við búin að ákveða að hafa smá fund okkar á milli og ræða málin og það endar bara alltaf með öskrum og látum og við segjum hræðilega hluti sem ekki er hægt að taka aftur.

Í gær sagði hann semsagt við mig að ef ég gæti ekki umborið son hans væri hann hættur
þessu. Við ræddum hlutina svo örlítið saman í dag en ég get samt ekki sagt honum að ég ætli að fara að þola krakkann. Strákurinn er á eftir í þroska (vitlaus er ljóta orðið yfir það) og er haldinn ofvirkni og athyglisbresti. Hann talar og öskrar endalaust. Þetta er mitt mat á honum en pabbi hans heldur því statt og stöðugt fram að hann sé bara þægilegt barn!

Ég var að lesa aðeins hérna á síðunni og mér finnst allir vera að skrifa eitthvað jákvætt. Er enginn í krísu eða erfiðleikum í svona fjölskyldu nema ég?? Er ég alveg biluð bara? Svo finnst mér maðurinn minn núna vera að yfirgefa yndislega litlu dóttur okkar fyrir þennnan óþolandi krakka. Ég veit að þetta hljómar alveg hræðilega og ég lít út fyrir að vera ferlega vond kona.

"Vonda konan"

Annað bréf með svipuðu innihaldi!

Mig langar að spyrja ??

Ég er í sambandi með manni sem á 2 börn (strák og stelpu) frá fyrra hjónabandi og sjálf á ég 2 börn frá fyrra hjónabandi.

Málið er að ég er mikil barnakona og hef alltaf verið, nema ég þoli ekki strákinn hans, það er eitthvað í fari hans sem fer alveg gjörsamlega í taugarnar á mér. Það er alveg sama hvað ég reyni, hann fer í mínar fínustu taugar. Systir hans er aftur á móti alveg yndisleg og ég vil allt fyrir hana gera og önnur börn sem ég umgengst, nema þennann dreng ...................

Mig langar að byrja á því að segja við "vondu konuna" að það hvarflar ekki að mér að kalla hana vonda. Það er ekki óalgengt að pör í stjúpfjölskyldum upplifa svipaðar aðstæður og þið eruð að glíma við. Við reynum svo oft að keyra með kort af Kópavogi í Reykjavík! (Sjá grein með því heiti hér á síðunni).

Flestir fara af stað með góðum hug en einhvern veginn þróast málin með þessum hætti. Það er alveg ljóst að ekki er hægt að kreista fram væntumþykju og ást, en við getum tamið okkur kurteisi í samskiptum og ætlast til þess að aðrir sýni okkur slíkt hið sama.

Kurteisi og virðing er góður rammi til að búa til og styrkja tengsl. Hefur þú ef til vill tekið að þér meiri umönnun en þú treystir þér til? Hver er þátttaka mannsins þíns í umönnun barns hans? Hvar er stórfjölskyldan? Er hægt að fá meiri stuðning frá henni? Það reynir t.d. á flest hjónabönd að eiga veik börn og ekki er óalgengt að það skapi átök á milli foreldra (mig minnir að 60 til 70% foreldra langveikra barna skilja). Álagið getur orðið enn meira þegar stjúpforeldri þarf að verða aðalumönnunaðili barnsins, t.d. vegna vinnu föður.

Deilur um hvort barnið sé þægilegt eða erfitt leiðir ekki til neins nema að herða hnútinn enn frekar. Við þurfum að virða þarfir maka okkar og okkar sjálfra og reyna að koma á móts við þær á sama tíma og við gætum barna okkar.

Ekki er ólíklegt að maki "vondrar konu" upplifi son sinn stundum erfiðan líka þó svo að hann vilji ekki kannast við það gagnvart stjúpmóðurinni eins og sakir standa. Hann kann jafnvel að vera að glíma við sorg og erfiðleika sem margir foreldrar upplifa sem eiga þroskahömluð börn. Hugsanlega telur hann sig þurfa að vernda hann enn frekar þess vegna og taka svari hans.

Þið þurfið að ræða væntingar ykkar og henda óraunhæfum væntingum út í hafsauga. Segja hvað þið treystið ykkur til og hvað ekki. Mennirnir þurfa að læra að virða þarfir ykkar og þolmörk, þótt þeir skilji þau ekki fyllilega. Ég hef hitt allt of margar konur sem taka að sér meira en þær ráða raunverulega við og spilla um leið fyrir sambandi sínu við börnin og maka sinn. Það er mikilvægt fyrir pör í stjúpfjölskyldum að skilja að makinn þurfi sinn tíma til að mynda tengsl við stjúpbörnin. Sumir vilja fara hægar en aðrir. Með því að átta sig á þessu þarf ekki að taka slíka afstöðu sem höfnun gagnvart barninu, heldur sem skynsamlega leið til að rækta tengslin.

Þið þurfið ekki að ákveða að þið ætlið að fara að þola börnin en þið getið tekið ákvörðun um að sinna sjálfum ykkur meira og horfa á það sem hefur tekist vel í samskiptunum við börnin, reyna að rifja upp hvenær þið hafið átt ágætar stundir saman og hvað var sérstakt við þær. Neikvæð sjálfsmynd virkar sem eitur í þessum aðstæðum! Stjúpfjölskyldum gengur best þegar ákveðið jafnrétti ríkir um verkaskiptinguna og að hver sinnir "sínum" þegar kemur t.d. að aga- og fjármálum.

Umfram allt verður að rækta parasambandið!! Ástina, virðinguna og vináttuna. Munið að þið eruð í sama liði og viljið byggja upp, ekki rífa niður. Að búast við að þetta smelli allt saman á stuttum tíma er ekki raunhæft. Rannsóknir sýna að fyrstu tvö árin eru oft erfiðust stjúpfjölskyldum en síðan batnar það ef parinu hefur heppnast að vinna úr hlutunum. Reynið að fyrirgefa sjálfum ykkur og taka ykkur tíma til að láta sambandið og stjúptengslin þróast. Góðir hlutir gerast hægt.

Ég vil byrja á að þakka fyrir þetta framlag, þessi síða er það sem ég er búin að vera að leita að og rakst svo á viðtal í Vikunni (9. nóvember 2004) við þig til allrar hamingju.

Ég er í miklum vanda en þannig er að ég varð ástfangin af manni (sem ég kalla manninn minn hér) fyrir fáeinum árum sem var rétt nýskilinn og á 2 börn. Ég sjálf á 3 uppkomin börn, dóttir mín var á unglingsaldri þegar þetta var, en er nú flutt að heiman.

Maðurinn minn á hús sem við mæðgurnar fluttum í eftir nokkurra mánaða samband (ég veit að það var allt, allt of fljótt) og gekk sambúðin vægast sagt hræðilega. Eldra barnið hans flutti til okkar, þá XX ára (dóttir mín litlu eldri) og var það mamma hennar sem stjórnaði því.

Stúlkan á við ofvirkni að stríða og hefur leiðst svolítið út í óreglu. Hún var, sem eðlilegt er kannski, mjög afbrýðisöm og gerði allt sem í hennar valdi stóð til þess að gera heimilislífið að algjöru helvíti. Það var allt ómögulegt sem ég gerði, maturinn var vondur og það kom nokkrum sinnum fyrir að pabbi hennar stóð upp frá matarborðinu og fór með hana á hamborgarastað og eftir sátum við mæðgurnar algjörlega klumsa, þvílík niðurlæging!! Ég þreif of mikið, annað hvort var tauið á snúrunni eða einar naríur í þvottakörfunni og þá var öskrað - og svona mætti lengi telja. Ég mátti ekki ráða hvernig hlutunum var raðað og ef ég breytti einhverju öðru en mínu dóti varð allt vitlaust og maðurinn minn tók undir með stelpunni.

Ég reyndi mitt besta en auðvitað rifumst við maðurinn minn á fullu yfir þessu og dóttir mín var farin að blanda sér í málið, fannst mikið troðið á mömmu sinni og sér, það hurfu föt úr herberginu hennar og var gengið í allt dótið hennar og fyrir vikið var orðið algjört stríðsástand á heimilinu. Ég sleppti mér einum tvisvar sinnum við stelpuna og fyrir það er ég hataðasta stjúpmóðir "ever".

Yngra barnið hans, sonur á barnaskólaaldri, kom og fór þegar hann vildi, engin regla á helgum, hann var hjá okkur hverja einustu helgi, mamma hans "henti" honum í okkur og komst upp með það. Þau eiga heima stutt frá hvort öðru, maðurinn minn og hans X, svo að börnin eru í sama skóla og eiga sömu vini. Við fengum sem sagt aldrei frí og gátum lítið ræktað okkur sjálf. Mér leið eins og ráðskonu þó að ég væri með alla búslóðina mína þarna. Þetta var bara ekki mitt heimili og ég var minnt á það mjög reglulega.

Það sem var þó allra verst og varð til þess að ég flutti frá honum eftir nokkurra mánaða sambúð var og er konan hans fyrrverandi. Hún gjörsamlega hékk á hurðarhúninum, hringdi á hverjum degi í hann, hann átti að koma og negla nagla, skipta um dekk, gera þetta og gera hitt og hann hljóp! Ef við ætluðum að eiga rólega stund á laugardagskvöldi, sem var mjög sjaldan hægt, þá hringdi síminn og viti menn ..... hún í símanum með eitthvert erindi sem alls ekki kom börnunum við heldur bara eitthvert uppspunnið erindi og alltaf gaf maðurinn minn sér allan þann tíma sem hún þurfti til að "chatta" og ég sat með rauðvínsglasið og hálfborðaða steikina og beið eftir að samtalinu lyki.

Margoft bað ég hann um að koma henni í skilning um að hún ætti að virða friðhelgi heimilisins og ef hún vildi ekki hlusta á það gæti hann í það minnsta sagt henni að hann væri upptekinn og gæti ekki talað við hana fyrr en seinna, en það var eins og honum væri það ómögulegt, hann nennti ekki í stríð við hana, hún væri geðveik og ég yrði bara að sætta mig við það.

Hún gerði í þessu - og eins og ég hef margoft sagt við hann, veit hún að hún hefur hann undir hælnum og hann setur henni ekki stólinn fyrir dyrnar. Þetta er mjög undarlegt þar sem það var hún sem vildi skilnað. Núna vill hún hafa fyrrverandi manninn sinn sem þræl, hann á að gera allt annað en að fara í rúmið með henni, sjá henni fyrir öllu öðru og gera öll þau verk sem menn gera oftast heima hjá sér þegar þeir eru giftir.

Fyrrverandi eiginkona hans er í sambandi við giftan mann og er hann ekkert á leiðinni að skilja svo að þau verða eflaust að hittast á laun og að sjálfsögðu getur hann þá ekki rétt henni hjálparhönd. Konan á uppkomin börn frá fyrri samböndum sem hún gæti að sjálfsögðu beðið um þetta og hitt viðvikið en nei, nei - X á að gera hlutina!

Þetta var alveg óþolandi og kannski það sem mest fór fyrir brjóstið á mér (ég viðurkenni að ég hef átt erfitt líf og er mjög hörundssár) var að hann skildi alltaf velja frið við hana en ófrið og óhamingju á okkar heimili, ég sár og leið og fannst mér hafnað, alltaf síðust í röðinni.

Þetta bréf er orðið langt en til að gera langa sögu stutta þá flutti ég frá honum fyrir nokkrum mánuðum og erum við búin að vera í fjarbúðarsambandi síðan. Ég vil taka fram að nú er dóttir hans flutt heim til mömmu sinnar og hann situr einn eftir í tómu húsi og það eru mæðgurnar alsælar með, þvílík eigingirni.

Mér er enn ekki vært að koma þar, ástandið er enn það sama, ef ég kem þar þá annað hvort hringir X eða kemur og eins og fyrri daginn fær hún allan þann tíma sem hún þarf og ég sit sár til hliðar. Ég er algjörlega hætt að þola þetta ástand, finnst maðurinn vera gunga (hefur að mér sýnist verið undir andlegu ofbeldi frá X í fjölda ára og neitar að leita sér hjálpar eða aðstoðar) en ég get samt ekki sleppt honum og er alltaf að reyna að finna lausn á þessum vanda.

Dóttir hans þykist hata mig út af lífinu og honum er hótað öllu hinu versta ætli hann að fara að búa með mér aftur. Hann getur ekki um frjálst höfuð strokið, ef við stingum af út úr bænum eina nótt er allt brjálað, konan notar börnin sem vopn og úthúðar honum á geðveikislegan hátt í þeirra eyru, gengur svo langt að segja þeim að hann eigi ekki skilið að eiga börn og bannar þeim að fara til hans í nokkra daga. Þetta er í raun og veru geðveikislegasta ástand sem ég hef nokkru sinni kynnst og hef ég nú kynnst ýmsu, var m.a. í mjög ofbeldisfullri sambúð í nokkur ár þar sem ég lenti oft á sjúkrahúsi og kvennaathvarfi - en þetta held ég að slái allt út.

Ég á mjög bágt með að sætta mig við þetta fjarbúðarástand, finnst við sjást svo sjaldan, hann vinnur mikið og er þreyttur á kvöldin og nennir þá ekki yfir til mín og helgarnar eru svo til allar uppteknar vegna sonar hans (getur alls ekki komið á helgarsystemi, mamma drengsins á frí allar helgar og mér finnst það ekki réttlátt). Ef hann eyðir svo einu laugardagskvöldi með mér fer síminn að hringja eldsnemma á sunnudagsmorgninum.

Myndir þú ekki halda að þetta sé vonlaus barátta fyrir mig ? Ég þykist vita að ef við færum aftur í sambúð yrðu börnin flutt til okkar innan skamms sem er ekkert vandamál fyrir mig ef konan getur látið okkur í friði.

Ég held ég viti svarið sjálf, ég mun eflaust aldrei ná góðu sambandi við börnin hans aftur því mamma þeirra virðist vera ansi iðin að úthúða mér og pabbi þeirra gerir ekkert í málunum og lætur X komast upp með að eitra og gera líf okkar að hreinu helvíti.

Samt klóra ég í bakkann, spyr sjálfa mig hvað ég hafi gert rangt og er ansi dugleg við að kenna mér um (kannski afleiðingar fyrri sambúðar þar sem allt var "mér" að kenna). Honum finnst ég taka þetta alltof nærri mér, jú honum finnst nú að X geri í því að hringja og trufla okkur en hann geti bara ekkert gert í því. Ég hef sagt honum að hann geti ekki þóknast tveimur konum í einu, önnur verður að sleppa !!

Þegar ég hef stillt honum upp við vegg, sem mér finnst samt ömurlegt að þurfa að gera, og sagt honum að hann verði að velja, setja henni takmörk, þá liggur í loftinu að hann geti ekkert gert í þessu með hana, þetta muni "feida" út með árunum eins og hann orðar það, ég eigi bara að vera róleg - en hef ég tíma til að bíða !?

Ég er hálf fimmtug, var dugleg einstæð móðir með 3 börn, vann mikið og er núna tilbúin í gott "hjónalíf". Hver veit hvort lífið tekur enda á morgun !! Að lokum vil ég taka fram að ég hef beðið hann um að kaupa hús / íbúð með mér og að við stofnum saman heimili en hann vill ekki selja húsið sitt af persónulegum ástæðum, ekki að tala um !!!

Ég veit að þú átt eflaust fá ráð fyrir mig en kannski getur hluti af minni sögu kennt öðrum konum að fara ekki að búa með nýfráskildum manni, flytja alls ekki inn til hans heldur stofna nýtt heimili saman þar sem hjarta og pláss er fyrir alla aðila, öll börnin og okkur. Ég vildi að þessi síða hefði verið til þegar við byrjuðum að búa saman, ég hefði alveg örugglega beðið um hjálp þá og kannski hefði lausn fundist áður en málin fóru á þennan veg.

Ég elska þennan mann og er samt svo óhamingjusöm, enn einu sinni ætlar lífið að vera grimmt og ég veit ekkert í minn haus, er ekki nógu sterk til að slíta og hef leitað mér hjálpar, er nýbyrjuð hjá sálfræðingi sem ég vona að geti hjálpað mér að sortera úr þessu tilfinningaflæði.

Ég vil aftur þakka fyrir síðuna, þetta er frábært framlag og mjög þarft.

Ég væri afar þakklát ef þú myndir kannski svara mér, segja mér hvort ég er að gera úlfalda úr mýflugu og hvort þetta sé eðlilegt ferli eftir hjónaskilnað og hvort hegðun konunnar á rétt á sér. Ég sjálf skildi fyrir mörgum árum og þá vorum við bara skilin, punktur!

Það er óhætt að segja að í bréfi þínu er að finna efni sem hægt væri að hafa mörg orð um. Ég ákvað hinsvegar að velja úr nokkur atriði og gera betur grein fyrir þeim en öðrum. Það þýðir þó ekki að þau, sem ég sleppi, skipti ekki miklu máli. Ef til vill verður hægt að gera betur grein fyrir þeim síðar.

Mig langar að vinna út frá varnaðarorðum þínum þar sem þú segir: "... kannski getur hluti af minni sögu kennt öðrum konum að fara ekki að búa með nýfráskildum manni, flytja alls ekki inn til hans heldur stofna nýtt heimili saman þar sem hjarta og pláss er fyrir alla aðila, öll börnin og okkur."

Margir upplifa sorgarferli eftir skilnað sem er ekki ósvipað því þegar einhver nákominn deyr. Parið tekur ekki bara ákvörðun um að hætta sambúð og að deila kjörum saman, það kveður líka ákveðinn draum sem það átti. Þetta ferli er ekki átakalaust og í flestum tilvikum tekur það 1 til 3 ár að ná áttum. Að hefja sambúð með karli eða konu sem er að ganga í gegnum skilnað eða er nýfráskilinn getur því reynt mikið á alla aðila. Fólk í kreppu er ekki alltaf það auðveldasta í umgengni - og gefið er úr og í.

Þó að lagalegum skilnaði sé lokið, þ.e. búið að ganga frá öllum pappírum, getur það tekið sinn tíma að ljúka tilfinningalegum skilnaði. Margir eru ekki tilbúnir í samband fyrr en honum er a.m.k. að mestu lokið. Sumir glíma við hann allt sitt líf og geta þá fyrrverandi makar lent í stöðugum árekstrum hvor við annan með alla mögulega og ómögulega hluti - og eiga erfitt með að hafa hagsmuni barna sinna og nýja sambandsins að leiðarljósi í samskiptum sínum. Aðrir geta verið svo miklir "trúnaðarvinir" að það er varla pláss fyrir nýja makann í sambandinu. Þessi óunni tilfinningalegi skilnaður getur tekið á sig ýmsar myndir og spillt fyrir nýju sambandi eins og þú nefnir í þínu dæmi.

Samskipti við fyrrverandi maka valda mörgum vanda. En hvernig er hægt að bregðast við? Aðalmálið er að þið sem par standið saman og hollusta hans liggi hjá þér ef þetta á að ganga hjá ykkur, - en á þetta hefur þú sjálf bent.

Maki þinn getur lítið stýrt hegðun fyrrverandi eiginkonu sinnar, en hann getur breytt sinni eigin hegðun gagnvart henni og aukið líkurnar á því að henni lærist að skilja að hann muni ekki sinna öðrum verkefnum fyrir hana nema þeim sem snúa að börnunum, þ.e. ef hann hefur áhuga á að halda áfram sambandinu við þig.

Hún er móðir barna hans og hann þarf auðvitað að eiga samskipti við hana vegna þeirra - en hún er ekki maki hans! Hvort sem þið verðið áfram í fjarbúð eða farið aftur að búa saman, þarf hann að setja fyrrverandi konu sinni mörk varðandi símhringingar og snatt og snúninga.

Hvað varðar framkomu hans við matarborðið er nokkuð ljóst að hún grefur undan ykkar sambandi og mögulegu sambandi þínu við börnin. Hún ber ekki vott um gagnkvæma virðingu í sambandi ykkar og er ekki til þess fallin að auka virðingu barnanna gagnvart þér!

Þú veltir mörgum áleitnum spurningum fyrir þér. Á ég að flytja til hans/hennar eða eigum við kaupa saman nýtt? Það er ekki alltaf til eitthvert eitt rétt svar í þeim efnum. Hinsvegar er oft auðveldara að byrja saman í nýju húsnæði þar sem allir koma jafnt að, hefja "nýtt" líf þar sem "gamla" lífið er ekki inngróið í veggfóðrið, þar sem enginn í fjölskyldunni á "meira" heima en annar. Ekki er alltaf auðvelt að flytja inn á annan og breyta því sem fyrir er. Hætta er á mótstöðu eins og þú þekkir af eigin raun, bæði hjá maka og börnum hans. Þú upplifir þig sem gest á þínu eigin heimili. Þegar illa gengur magnast sú tilfinning og getur orðið yfirþyrmandi. Hinsvegar skiptir máli að vandamálin séu rædd og það ríki fullt samkomulag milli maka um að leysa þau.

Ekki veit ég hvort hlutirnir "feidi" af sjálfu sér út eins og maki þinn orðar það. Ég tel eðlilegt að þú setjir kröfur fyrir sjálfa þig ekki síður í þessu sambandi en því fyrra og standir við þær. Þú ert sterkari en þú heldur :-) Taktu ábyrgð á tilfinningum þínum, þörfum og löngunum. Hamingja þín er ekki í hendi maka þíns, hún er í þinni eigin hendi. Þú hafðir hugrekki til að slíta þínu fyrra hjónabandi sem einkenndist af ofbeldi og kúgun. Ekki gefa sjálfa þig upp á bátinn nú!

Ef til vill hefur þú reynt of mikið að geðjast öðrum á þinn eigin kostnað. Hvað gerist ef þú setur maka þínum eðlileg mörk og stendur með sjálfri þér? Segir honum að þú sért ekki tilbúinn að halda sambandinu áfram á þessum nótum, þótt þú elskir hann.

Ég er mjög ung stjúpmamma finnst mér. Ég kynntist manni rétt eftir tvítugsafmælið mitt og við fórum að hittast ... ég ætlaði nú samt aldrei að enda með honum, því að, ég meina, hann var fimm árum eldri en ég og átti barn og ég vissi það. Ég hitti hann í tæpt ár án þess að hitta barnið nokkurn tímann. Við ákváðum það í sameiningu að best væri að dóttir hans myndi ekki vita af mér fyrr en við vissum hvað við vildum.

Svo kom að því að við byrjuðum að búa og rétt áður en það skall á hitti ég stelpuna hans nokkrum sinnum. Ég hélt að þetta yrði ekkert mál og vissi ekki að hann væri ekki með það fastsett hvenær hann væri með barnið og hvenær ekki. Hann vinnur mjög lengi í einu og er í burtu í nokkrar vikur í senn og þegar hann er heima þá er hann með barnið eða eins og ég upplifði það framan af, hvenær sem barnsmóðirin þurfti pössun.

Og aðalvandamálið í mínu tilviki hefur verið barnsmóðirin. Hún getur ekki sætt sig við að ég sé komin til að vera. Eftir að ég kom til sögunnar þá getur hún ekki fengið pössun og pening hvenær sem er. Maðurinn borgar auðvitað meðlag og tekur barnið meira en helgarpabbar gera, þó að lengra líði á milli. Hún hefur margoft gengið upp að mér og sagt mér að hún þoli mig ekki og hún hefur sent honum sms og hótað honum að hann fái ekki barnið aftur ef hann hættir ekki með mér.

Ég veit að þetta hljómar núna eins og ég sé vond við barnið og einhver sorastelpa en ég hef ekkert gert rangt. Mér er vel við barnið og hún dýrkar mig. Hún leitar meira í mig en pabba sinn þegar hún er hjá okkur. Ég hef reynt að gera allt rétt en alltaf þarf barnsmóðirin að gera mér lífið leitt.

Þetta hefur haft þau áhrif á mig að ég er farin að bremsa mig af í samskiptum við barnið og ég reyni að halda því frá mér svo að mamman verði ekki öfundssjúk því að barnið kemur stundum til okkar og segist ekki mega þykja vænt um mig því að mamman banni það og að hún megi ekki hlýða mér því að ég ráði engu.

Þetta hefur líka þau áhrif á samband mitt við manninn minn að ég fer alltaf í fýlu þegar hún hringir og ég verð alveg brjáluð ef skipulagið riðlast ......

Það hvarflar ekki að mér að þú sért "sorastelpa" eins og þú orðar það sjálf. Frekar ung kona sem tekst á við verkefni sem hún er ekki búin undir og að reyna bregðast við eftir bestu getu. Annars hafa viðbrögð þín ekkert með aldur þinn að gera, fólk á öllum aldri bregst við með þeim hætti að draga sig í hlé, þegar aðstæður verða þeim erfiðar.

Samskipti við fyrrverandi maka ganga oft ekki þrautalaust. Mörgum finnst erfitt að sleppa því sem þeir telja sig einhvern tíma hafa átt. Í þínu tilviki bitnar það bæði á ykkar sambandi og barninu. Mér sýnist þið hafa reynt að taka tillit til tilfinninga barnsins með því að blanda því ekki inn í samband ykkar fyrr en þið vissuð sjálf hvað þið vilduð. Þú virðist hafa náð góðum tengslum við barnið, það sést best á því að það leitar til þín þegar það er í umgengni.

Það er nokkuð ljóst að framkoma móðurinnar gerir hvorki þér né barninu auðvelt fyrir. Ætla má að því fylgi mikil streita fyrir barnið að fá þau skilaboð frá móður sinni að það megi hvorki hlýða þér né þykja vænt um þig, sem það virðist þó gera. Hvernig á það eiginlega að haga sér í þessum aðstæðum? Barnið getur orðið bæði óöruggt og kvíðið í samskiptum við ykkur. Ég efast hinsvegar um að það hafi verið ætlun móðurinnar, líklega hugsunarleysi og/eða vanþekking.

Hvað getur þú gert? Þú segist hafa valið þá leið að bremsa þig af í samskiptum við barnið til að móðirin verði ekki öfundsjúk. Það er erfitt fyrir þig að stýra því hvað móðirin upplifir. Hinsvegar getur þú ráðið miklu um hvernig þú bregst við. Til lengdar er óásættanlegt að standa sífellt á bremsunni, það græðir enginn á því. Hættu því, hugsaðu um sjálfa þig, samband þitt og barnið. Haltu áfram að vera þú sjálf, sú sama og barnið náði tengslum við og líkaði við. Sú leið virðist hafa skilað ykkar sambandi góðum árangri hingað til.

Margir stjúpforeldrar hrökkva í baklás og upplifa mikla höfnun þegar þeir fá neikvæð skilaboð í gegnum börnin, finnst þeim vera misboðið og verkefni þeirra vanþakklátt. Annarsvegar sé ætlast til að þeir komi fram við börnin eins og þau væru þeirra eigin, hinsvegar megi hvorki þeir né stjúpbörn þeirra tengjast tilfinningalega eða sýna gagnkvæma væntumþykju.

Mikilvægt er að horfa á málið í dálítilli fjarlægð og út frá sjónarhorni barnsins. Heimurinn getur orðið ruglingslegur þegar fullorðna fólkið, sem annast það, hegðar sér á óskiljanlegan hátt. Barnið áttar sig áreiðanlega ekki á hvaða áhrif orð þess hafa á þig. Ætlun þess hefur tæplega verið að hrinda þér frá sér.

En hverju er hægt að svara þegar barnið segir að því megi ekki þykja vænt um stjúpforeldri sitt eða hlýða því? Mikilvægt er fyrir barnið að hinir fullorðnu sýni ábyrga hegðun og nálgist það út frá því sem barninu er fyrir bestu. Það hefur ekkert upp á sig að fara út í umræður eða deilur við 4 ára barn um hvað mamma þess eða pabbi segir eða sagði. Ef við erum ósátt við þau skilaboð sem barnið kemur með inn á heimilið, þá ræðum við það við maka okkar og reynum að finna einhvern flöt á málinu.

Sjálfsagt er hægt er að svara barninu á marga vegu, eins og eftirfarandi dæmi sýnir. Lítil stúlka reyndi að átta sig á aðstöðu sinni eftir að foreldrar hennar skildu og pabbi hennar tók saman við aðra konu. Hún lýsti því yfir við stjúpu sína að hún væri ekki "í fjölskyldunni hennar". "En má ég vera vinkona þín?" spurði stjúpan. Þannig náðu þær að tengjast. Agamál má nálgast út frá aðstæðum sem barnið þekkir annars staðar: "Hér á heimilinu eru reglur, sem verður að fylgja, eins og t.d. á leikskólanum þínum ...." o.s.frv. Hvað varðar aga almennt í stjúpfjölskyldum eru börn yfirleitt ekki tilbúin til að hlýða fyrr en vinátta og virðing hefur myndast. Æskilegt er að kynforeldrarnir sjá um agamálin í upphafi.

Í lok bréfs þíns segirðu að þú farir alltaf í fýlu núorðið þegar barnsmóðir mannsins þíns hringir. Ég geri ráð fyrir að fýlan valdi árekstrum á heimilinu. Ég held að það sé mikilvægt að þú lítir ekki á þennan vanda sem einvígi milli þín og barnsmóður hans um manninn þinn. Þú getur ekki frekar en hann borið ábyrgð á hennar hegðun. Þið getið eingöngu ráðið því hvernig þið sjálf bregðist við.

Í sjálfu sér þarf ekkert að vera óeðlilegt við að kynforeldri óski eftir aukinni umgengni eða fjárframlögum. Að vera einn á vakt með barn eða börn er oft afar krefjandi og því er mikilvægt að hægt sé að leita til kynforeldris barna sinna um stuðning. Æskilegt er að hafa reglu á umgengninni en það þarf líka að vera hægt að sýna sveigjanleika þegar við á.

Hinsvegar tel ég það eðlilegt að maðurinn þinn beri slíkar ákvarðanir undir þig og hafi þig með í ráðum. Þið þurfið að geta rætt þessi mál af hreinskilni og ef til vill þarf hann að breyta sinni hegðun sinni gagnvart barnsmóður sinni. Gefur hann henni skýr skilaboð? Setur hann henni eðlileg mörk?

Hvað varðar framkomu hennar við þig, hefur þú um nokkrar leiðir að velja. Ef ég á að ráðleggja eitthvað í þeim efnum myndi ég segja: Láttu hana ekki draga þig inn í átökin og reyndu að vera kurteis, þú hagnast mest á því.

Mundu að allar fjölskyldur lenda einhvern tíma í erfiðleikum, en það sem greinir m.a. á milli sterkra fjölskyldna og hinna er hvernig þær takast á við vandamál sem upp koma. Standið saman í þessu í stað þess að láta vandann stía ykkur í sundur.

Ég vil byrja á að þakka fyrir að hafa fengið vitneskju um þennan vef. Mér finnst samt svolítið slæmt að fólk virðist yfirleitt ekki gefa "feedback" á spurningarnar sem hér vakna. Fólk skrifar reynslusögur og spyr jafnan spurninga í endann - en það er fátt um svör. Mig persónulega vantar ráð og mig vantar svör. Er ekki hægt að stofna eitthvað "forum" fyrir umræður? Bara hugmynd.

Þá ætla ég að varpa fram minni spurningu. Ég stend frammi fyrir erfiðri ákvörðun . Ég varð ástfangin af manni sem á þrjú börn. Sjálf á ég eitt og það mjög meðvitað - komst bara að því að ég er bara ekki þessi mömmu týpa. Ég hef engan áhuga á að umgangast eða réttara sagt finnst það bara með eindæmum erfitt að umgangast stjúpbörnin sem pabbinn sjálfur þekkir nánast ekkert og fær til sín u.þ.b. einu sinni í mánuði yfir stutta galna helgi sem enginn virðist njóta eða vilja.

Hvernig á ég að höndla þessa stöðu? Á ég bara að velja það að hætta að vera ástfangin vegna þess að hann á þessi börn? Get ég gert eitthvað til að breyta minni afstöðu?

Nokkrir lesendur hafa haft samband við mig og fundist vanta að lesendum sé svarað. Hugmyndin var að lesendur gæfu sjálfir ráð og stuðning en ef til vill hef ég ekki greint nógu vel frá því. En hvað um það, mig langar að reyna að verða við óskum lesenda eins og ég treysti mér til og svara völdum bréfum í hverri viku. Ég hef ekki hugsað mér að setja upp spjallrás að sinni, en bendi á ráðgjöf og fræðslu fyrir stjúpfjölskyldur sem er að finna á síðunni. Nú, svo verða fræðslu- og stuðningshópar í gangi í vetur, sá fyrsti þann 11. nóvember nk. fyrir stjúpmæður. Einnig veiti ég og aðrir fagmenn persónuleg viðtöl þeim sem þess óska.

Hvað ástina varðar get ég varla mælt með því að þú hættir að vera ástfangin, enda efast ég um að þú myndir taka nokkuð mark á mér :-) En það er nú oft þannig að þegar við erum komin í þrot veltum við fyrir okkur öllum mögulegum lausnum og ein þeirra er auðvitað að láta sig hverfa.

Við þurfum ekki að vera "mömmu -týpur" eða einhverjar aðrar týpur til að umgangast börn, við þurfum aðeins að vera við sjálf/ar. Oft skapar það vanda innan stjúpfjölskyldunnar að þeir fullorðnu halda að þeir þurfi að haga sér eins og þeir væru kynforeldrar barnanna. Af hverju skyldu þeir reyna það? Í flestum tilvikum eiga stjúpbörnin ágæta foreldra sem sinna þeim vel, þótt samband þeirra fullorðnu geti verið með margvíslegum hætti. Að sama skapi gera stjúpforeldrar oft ráð fyrir að börnin bregðist við eins og þeirra eigin börn, en búast samt við meira þakklæti af þeim, þar sem þau eru ekki þeirra eigin börn! Þetta er uppskrift af vonbrigðum og vandræðum. Stillum væntingum okkar í hóf, vonbrigðin verða minni.

Ef til vill er ekki óeðlilegt að helgarnar verði erfiðar ef fólk þekkist lítið en væntingarnar eru miklar. Börn sýna oft vanlíðan sína með erfiðri hegðun. Þekki pabbi þeirra þau lítið þarf hann ef til vill að búa sér til rýmri tíma með þeim einum og styrkja þannig tengslin á milli þeirra, nota símann, netpóst, sms og msn til þess. Börn þurfa að finna að gert sé ráð fyrir þeim og sóst sé eftir félagsskap þeirra. Skapa má þá tilfinningu með því að gefa þeim eigið rými á heimilinu, ein skúffa eða skápur getur verið ágæt byrjun.

Kynforeldrið, pabbi þeirra í þessu tilviki, ætti að sjá um agamálin í byrjun. Kannaðu hvað hann ætlast til af þér og vertu heiðarleg og segðu honum hvað þú treystir þér til í sambandi við börnin. Ef til vill er best að nálgast stjúpbörnin til að byrja með eins og við nálgumst börn vina okkar, þ.e. með kurteisi og virðingu. Umhyggja og athygli getur komið með frekari kynnum. Ef allt bregst hjálpar að geta brosað og hlegið að hlutunum.

Þannig er að mamma og pabbi skildu fyrir um 6 árum og þau eiga saman 3 börn. Mamma tók saman við annan mann stuttu seinna sem kom með ungan son sinn með sér á heimilið. Heimilisástandið hefur verið mjög brösótt síðan. Ungi sonurinn og mamma þola ekki hvort annað. Hann hefur alltaf reynt allt til að gera henni lífið leitt og ögrar henni þangað til allt verður fokhelt á heimilinu og þangað til mamma og stjúpi minn talast ekki við svo dögum skiptir. Þannig vill hann hafa það, því að þá hefur hann pabba sinn alveg útaf fyrir sig.

Þetta er það slæmt að hjónabandið þolir þetta ekki og oft búið að ræða skilnað og þess háttar en samt elska þau hvort annað. Það er búið að margreyna að tala saman og gera reglur en svo rífast þau alltaf um að þitt barn gerir þetta og þitt barn gerir hitt . Guð minn góður, maður getur bara bilast af að hlusta á þetta!

Strákurinn er að springa úr frekju og bara yfir öllu sem til er. Hvað er hægt að gera til að laga þetta? Er það hægt? Ég get ekki einu sinni lýst almennilega því stríðsástandi sem ríkir oft á heimilinu. bj

Mikið álag er augljóslega á heimilinu og ætla má að það sé erfitt að búa við sífellda umræðu um mögulegan skilnað. Þeir fullorðnu taka ákvörðun um hvort þeir ætli að búa saman, gifta sig eða skilja - og börnin eru sjaldnast spurð álits. En ákvörðun þeirra snertir börnin á heimilinu sem fá stundum áhyggjur af því t.d. hvar þau eigi að búa, hvort þau fái áfram að vera í sama skóla, hvað verði um vini þeirra og hvort þau fái áfram að vera í samskiptum við stjúpforeldrið. Stundum átta þeir fullorðnu sig ekki á því hvaða áhrif orð þeirra hafa á börn.

Hvað varðar stjúpbróður þinn efast ég nú um að honum líði vel í þessum aðstæðum frekar en þér. Hann er augljóslega að prófa mörkin, þ.e. hvað hann kemst upp með. Það er á ábyrgð þeirra fullorðnu að aga börnin og mikilvægt að þeir standi saman. Af bréfi þínu að dæma virðist sem móðir þín og stjúpi þurfi að skoða samskiptin sín á milli og finna út hvernig þau geti bætt líðan fjölskyldunnar. Að þegja þunnu hljóði hjálpar lítið. Stundum þarf fólk einhvern utanaðkomandi til að hjálpa sér að finna út úr málunum. Það geta verið verið góðir vinir og fjölskylda eða fagaðilar eins og félagsráðgjafar, prestar, geðlæknar og sálfræðingar.

Hægt að bæta öll samskipti, en það er ekki á þína ábyrgð eða stjúpbróður þíns að koma í veg fyrir skilnað. Ábyrgðin er þeirra fullorðnu. Þú getur hinsvegar lagt þitt af mörkum til að eiga góð samskipti innan fjölskyldunnar. Tekur þú eftir því sem stjúpbróðir þinn er góður í eða gerir vel? Lætir þú hann vita, hrósar honum, eða fær hann bara að heyra frá þér gagnrýni þegar eitthvað er að? Við þurfum öll hrós og athygli, líka frá stjúpsyktkinum okkar og stjúpforeldrum. Ræddu við móður þína og stjúpa, segðu þeim hvernig þér líður, ef til vill eru þau þá tilbúin að leita sér aðstoðar og gera úrbætur. Hugsanlega vita þau ekki hvar þau eiga að byrja. Sýndu þeim kannski bréfið þitt.

Það eru töggur í þér, það þarf sterka persónu til að viðurkenna vanda sinn og leita sér aðstoðar!